Nieuws

Het onderwijsaanbod is door het Expertisepunt LOB, samen met lerarenopleiders en onderwijsprofessionals van verschillende hogescholen, Metis Onderwijsadvies en Prof. dr. Marinka Kuijpers, ontwikkeld. Hun kennis en praktijkervaring komen samen in een flexibel aanbod dat lerarenopleiders direct kunnen gebruiken binnen hun curriculum.

Lerarenopleiders vinden er onder andere:

• leeruitkomsten voor de rollen van (vak)docent, mentor en LOB-expert;
• concrete leeractiviteiten;
• begeleidingstips;
• voorbeelden van beoordelingscriteria;
• de benodigde kennis en vaardigheden;
• een keuzehulp voor het samenstellen van een passend programma.

Het is geen vast programma dat iedere opleiding op dezelfde manier moet volgen, maar een stevig kader waaruit opleidingen zelf passende onderdelen kunnen kiezen en combineren. Zo krijgt LOB een concrete plek in (vak)lessen, mentoractiviteiten, stages en begeleidingsgesprekken.

Het aanbod richt zich vooral op tweedegraads lerarenopleidingen voor het voortgezet onderwijs en mbo. Ook eerstegraads lerarenopleidingen, de pabo, post-hbo-opleidingen en PDG-trajecten kunnen onderdelen gebruiken. 

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft scholen in het voortgezet (speciaal) onderwijs onlangs opgeroepen om zich voor te bereiden op de invoering van de nieuwe examenprogramma's. Schooljaar 2026-2027 staat daarbij in het teken van voorbereiding, zodat scholen tijdig kunnen werken aan een schooleigen curriculum dat aansluit bij de nieuwe kaders.

LOB als onderdeel van het curriculum
In de vernieuwde examenprogramma's krijgt LOB een duidelijke plek. Leerlingen doen niet alleen vakinhoudelijke kennis op, maar leren ook om die kennis te verbinden aan hun interesses, talenten, waarden en toekomstmogelijkheden. Zo worden zij beter toegerust om keuzes te maken voor vervolgonderwijs, werk en hun verdere loopbaan.

LOB helpt leerlingen betekenis te geven aan wat zij leren. Door bewust stil te staan bij ervaringen, kwaliteiten en ambities ontwikkelen zij vaardigheden die nodig zijn in een samenleving waarin blijven leren en ontwikkelen steeds belangrijker wordt.

Doorlopende ontwikkeling
De vernieuwde examenprogramma's sluiten aan bij de actualisatie van de kerndoelen. Daarmee ontstaat meer ruimte voor doorlopende leerlijnen waarin leerlingen stap voor stap werken aan hun loopbaanontwikkeling. Scholen worden gestimuleerd om hierover het gesprek te voeren vanuit hun onderwijsvisie en de behoeften van hun leerlingen.

Voor scholen biedt dit kansen om LOB niet als afzonderlijk onderdeel te benaderen, maar als een rode draad door het onderwijs. Zo ontstaat samenhang tussen vakken, persoonlijke ontwikkeling en de voorbereiding op vervolgonderwijs en arbeidsmarkt.

Ondersteuning voor scholen
Scholen staan er niet alleen voor. Verschillende organisaties ontwikkelen ondersteuningsmateriaal en organiseren bijeenkomsten rondom de invoering van de nieuwe examenprogramma's. Ook worden scholen ondersteund bij de vertaling van de nieuwe curriculumkaders naar hun eigen onderwijspraktijk.

Meer weten hierover? 

• Ga naar de website van het ministerie van OCW,
• of bekijk op onze website het Kwaliteitskader LOB en ontdek hoe je kunt werken aan een sterke loopbaangerichte leeromgeving.

Daarom werd veel aandacht besteed aan het verbinden van decanen van vmbo en mbo met bestuurders. Een van de belangrijkste opbrengsten hiervan is het Zeeuws Loopbaan Dossier. Omdat bestaande oplossingen niet aansloten bij de wensen van de Zeeuwse scholen, werd samen met een grote werkgroep van 35 decanen en Intergrip gewerkt aan een nieuw dossier. Dit groeide uiteindelijk uit tot het Intergrip Loopbaandossier. De ontwikkeling kende de nodige uitdagingen, maar inmiddels wordt het systeem op grote schaal gebruikt en heeft het een landelijke dekking van 70% binnen het vmbo. 
 
Ook ontmoeting en actie stonden centraal. Zo werd er vijf jaar geleden het grootste LOB-congres georganiseerd. Hier kwamen 475 bezoekers samen vanuit het vo, mbo, hbo en de overheid. Aan elke spreektafel stonden in ieder geval één mbo docent, één vo docent, een decaan of bestuurder en een overheidsvertegenwoordiger. Zo werden verschillende perspectieven belicht. Het was mooi om te zien hoe zoveel verschillende partijen elkaar hier wisten te vinden.  
 
Een ander succesvol voorbeeld is Contacta, de grootste netwerkbeurs van Zuidwest-Nederland. Jaarlijks maken duizenden leerlingen hier kennis met ruim 250 bedrijven. Met ondersteuning van de provincie kunnen scholen de beurs blijven bezoeken en worden bedrijven actief meegenomen in de rol die zij kunnen spelen binnen LOB. Ook hiervoor zijn materialen en opdrachten ontwikkeld die blijven doorwerken in de praktijk. 
 
De kracht van Zeeland ligt in het brede draagvlak. Onderwijs, overheid en bedrijfsleven trekken samen op en zetten zich in voor de loopbaanontwikkeling van jongeren. Daardoor zijn niet alleen nieuwe initiatieven ontstaan, maar zijn deze ook duurzaam geborgd. Regio Zeeland laat zien dat je de grootste stappen zet wanneer iedereen in dezelfde boot stapt en in plaats van lang te praten, gewoon samen gaat varen.

Het Expertisepunt LOB vervulde daarbij de rol van vuurtoren. Door scholen kennis, tools en inspiratie aan te reiken, hielp het vo-, mbo- en ISK-scholen om richting te geven aan hun LOB-aanpak. In de eerste jaren lag de nadruk op instrumenten als de LOB-scan en later de 7 effectieve elementen van LOB. Daarbij werd al snel duidelijk dat er veel gebeurde op het gebied van LOB, maar dat een samenhangende leerlijn vaak nog ontbrak.  

Samen met scholen werd daarom gekeken naar de vraag: wat willen we per leerjaar bereiken en hoe sluit LOB daarop aan? Vooral ISK-scholen gingen hier actief mee aan de slag. Daarnaast kreeg het thema Kansrijk Kiezen een belangrijke plek. Met een speciaal ontwikkelde module werden onderwijsinstellingen geholpen om leerlingen en studenten te helpen zicht te krijgen op hun mogelijkheden en kansen voor de toekomst.  

Ook in het mbo groeide de samenwerking. Vanuit vragen uit de praktijk ontstond een regionaal mbo-netwerk waarin scholen kennis en ervaringen delen. Dat netwerk blijft bestaan en wordt verder gedragen door verschillende mbo-instellingen uit Zuid-Holland. Daarmee is niet alleen waardevolle kennis opgebouwd, maar ook een stevige basis gelegd voor de toekomst. 

Regio West laat zien dat LOB sterker wordt wanneer onderwijsinstellingen samen koers bepalen, elkaar ondersteunen en blijven leren van elkaars ervaringen. Juist door richting te geven én ruimte te bieden voor eigen invulling ontstaat een duurzame aanpak die leerlingen helpt om hun weg te vinden. 

Vanuit Twents noaberschap ontstond een mooie samenwerking tussen Twentse vo- en mbo-scholen. Schoolbesturen zetten hier samen het Twents Aansluitingsnetwerk (TWAN) op. Met ondersteuning van het Expertisepunt LOB werden activiteiten georganiseerd, gezamenlijke doelen bepaald en zetten onderwijsbesturen stappen van overleg naar actie. Ook in Zwolle ontstonden nieuwe verbindingen. Zo werd het Paspoort voor Succes opgestart, wat nu onderdeel is van Studiekeuze Expeditie. Hier kwam een LOB-lijn uit voort die direct overgenomen kan worden door VO-scholen. In de Achterhoek werkten onderwijs, ondernemers en de overheid samen rondom Profijt, een initiatief waarmee leerlingen eigenaarschap krijgen over hun eigen leerproces. 
 
De kracht van de regio zit in het samen optrekken, kennis delen en van elkaar leren. Die samenwerking beperkt zich niet tot de eigen omgeving. Er is steeds meer aandacht voor het uitwisselen van ervaringen tussen netwerken binnen de regio én daarbuiten. Zo ontstaat een sterke keten waarin vo, mbo, hbo en lerarenopleidingen elkaar steeds beter weten te vinden. In de toekomst zou het mooi zijn om nog meer samenwerking te bewerkstelligen tussen TWAN, Profijt en Zwolse initiatieven. Een regionale bijeenkomst zou hierbij kunnen helpen, om nog meer van elkaar te kunnen leren.  
 
Een belangrijke gezamenlijke opgave is het bieden van toekomstperspectief aan jongeren en het behouden van talent voor de regio. Door duurzame netwerken op te bouwen en samenwerking te stimuleren, is een stevige basis gelegd om LOB ook in de toekomst verder te versterken.
 

Vanaf de start was er veel aandacht voor het betrekken van de gemeente. Die inzet heeft resultaat opgeleverd. Er kwam substantiële financiering beschikbaar, waardoor initiatieven verder konden worden ontwikkeld en verankerd. Tegelijkertijd werd gewerkt aan het bouwen van duurzame netwerken die ook na afloop van het Expertisepunt LOB zouden blijven bestaan.

Een mooi voorbeeld daarvan is de kenniskring voor decanen, die enthousiast werd bezocht. Deze groep kwam 3 à 4 keer per jaar bijeen rondom onderwerpen en vraagstukken die door de deelnemers zelf werden ingebracht. Hoewel het oorspronkelijke plan was dat de groep zelfstandig verder zou gaan, bleek het belangrijk om een stevige organisatorische basis te hebben. Daarom is de kenniskring ondergebracht bij Bruggen Bouwen Rotterdam. Dit was een win-win situatie: niet alleen is de kenniskring hiermee geborgd; het geeft Bruggen Bouwen Rotterdam ook essentiële directe input van decanen over wat er in de scholen gebeurt. 

Die samenwerking sluit goed aan bij de bredere ontwikkelingen in Rotterdam. Ook het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ) is betrokken bij deze beweging. Vanuit de gezamenlijke ambitie om de kansen van jongeren te vergroten, wordt gekeken hoe succesvolle aanpakken en inzichten verder kunnen worden ingezet en gedeeld.

De opbrengsten van het traject zijn inmiddels zichtbaar. Netwerken functioneren zelfstandig, kennis wordt actief uitgewisseld en de samenwerking tussen onderwijsprofessionals is sterker dan ooit. Om deze ontwikkeling verder te ondersteunen blijft de regiocontactpersoon nog een jaar als LOB-adviseur betrokken. Zo blijft er iemand beschikbaar die verbindingen legt, partijen samenbrengt en helpt om opgebouwde resultaten verder te bestendigen.

Regio Rijnmond laat zien dat duurzame verandering ontstaat wanneer mensen samen op reis gaan. Door verbinding te zoeken tussen scholen, netwerken en partners is LOB stevig op de kaart gezet en zijn belangrijke stappen gezet om deze samenwerking ook voor de toekomst te behouden.

Vanaf het begin lag de focus in Noord-West op het samenbrengen van mensen en het bouwen aan relaties. In een regio die loopt van de Kop van Noord-Holland en Flevoland tot het Gooi en Amsterdam, ontstonden verbindingen tussen vo, mbo en ho. Zo werkten de Amsterdamse Kring van Scholendecanen, samen met het ROC van Amsterdam, twee hogescholen en twee universiteiten aan een stadsbrede bijeenkomst. Die ontmoetingen zorgden voor nieuwe inzichten. Zo ontdekten gymnasiumdecanen tijdens bezoeken aan vmbo-scholen hoe waardevol het is om vanuit andere perspectieven naar loopbaanontwikkeling te kijken. 
 
De kracht van de regio zit in het leren van én met elkaar. Niet alleen binnen Noordwest, maar ook daarbuiten. Door ervaringen uit te wisselen met onderwijsprofessionals uit andere delen van het land ontstonden nieuwe ideeën en samenwerkingen. Daarbij stond steeds dezelfde vraag centraal: waarom is LOB eigenlijk zo belangrijk? Vanuit persoonlijke verhalen en gedeelde ervaringen groeide het besef dat juist kleine stappen het verschil kunnen maken. 
 
Die aanpak heeft blijvende resultaten opgeleverd. Netwerken van vavo-decanen en LOB-projectleiders binnen het mbo werken nog steeds samen, zowel regionaal als landelijk. Zo is het netwerk van vavo-decanen geborgd bij het landelijk vavo-netwerk van de MBO Raad. Inspiratiesessies worden voortgezet, kennis wordt gedeeld via netwerken en materialen krijgen een plek op het platform. Daarmee laat Noordwest zien dat duurzame samenwerking vaak begint met iets kleins: een ontmoeting, een gesprek of een vraag die nieuwsgierigheid oproept. Juist die kleine bewegingen kunnen uiteindelijk grote gevolgen hebben.
 

Al snel bleekt dat Friesland het hart van het netwerk is. In de visual is dit te zien aan de Friese ‘pompeblêden’ in en rond de netwerkstructuur.

In Groningen stonden schoolbezoeken centraal. In totaal zijn er 25 scholen bezocht en is er gesproken met decanen, vestigingsleiders en teamleiders over LOB. Dit wordt geïllustreerd door de scholen rondom de Martinitoren.

Drenthe was de meest uitdagende regio, weergegeven met het indrukwekkende hunebed. De provincie kent een groot aantal decanenkringen, waardoor het soms moeilijk was om te weten waar te beginnen. Uiteindelijk is het gelukt om een succesvolle decanendag te organiseren, die volgend jaar weer plaats zal vinden.

Het hoogtepunt van het project is het jaarlijkse LOB-congres van het noorden. Dit congres is de verbindende factor tussen Friesland, Groningen en Drenthe geworden. Het is een moment voor ontmoetingen, uitwisselingen en vooral veel ‘aha-momentjes’. Onderwijsprofessionals uit alle drie de provincies vinden hier herkenning in elkaar, omdat ze ervaren veelal met dezelfde uitdagingen bezig te zijn.

De kracht van Brabant zit in de samenwerking. In de visual zie je de doorlopende leerlijn tussen vo, mbo, hbo en universiteit, maar ook de verbinding tussen onderwijs, overheid en ondernemers. De personen rond de tafel met worstenbroodjes verbeelden de typisch Brabantse gastvrijheid en de ‘kom erbij’-mentaliteit die zo kenmerkend is voor de regio. Die open houding maakte het mogelijk om nieuwe verbindingen te leggen en LOB op veel plekken onder de aandacht te brengen. 

Vanaf de start van het traject stond het versterken van de overgang van vo naar mbo centraal. Dit leidde tot waardevolle nieuwe samenwerkingen tussen scholen en netwerkpartners. In een open en gastvrije cultuur ontstonden nieuwe verbindingen en kreeg LOB op steeds meer plekken een stevige positie. Door gezamenlijk kansen te signaleren en te benutten, werden bestaande netwerken versterkt en groeide de regionale samenwerking rondom LOB.

Om leerlingen hierbij te ondersteunen, speelt het gesprek tussen leerling, school en ouders  een belangrijke rol. De groene bol rechts van de Domtoren symboliseert deze gesprekken. Voor veel decanen was het een belangrijk inzicht dat juist deze betekenisvolle gesprekken grote waarde hebben voor de loopbaanontwikkeling van leerlingen. Waar de focus eerder vaak lag op het organiseren van activiteiten, verschuift deze steeds meer naar het voeren van betekenisvolle gesprekken die leerlingen helpen zichzelf beter te leren kennen. 

Ook het loopbaandossier draagt daaraan bij. De blauwe bol links van de Domtoren staat symbool voor het verzamelen van ervaringen, inzichten en reflecties. Zo ontstaat stap voor stap een compleet beeld van de kansen, kwaliteiten en motieven van een leerling.