LOB-onderzoeksbank

Oomen, Annemarie (2016)

Leerlingen zien zichzelf als hoofdverantwoordelijk voor hun loopbaankeuzes, maar verwachten daarbij wel ondersteuning van ouders en school.

____________________________

Het onderzoek laat zien dat leerlingen zichzelf de belangrijkste rol geven in het maken van loopbaankeuzes, terwijl ouders en school elk een eigen, aanvullende rol hebben. Ouders bieden vooral emotionele steun en delen ervaringen, terwijl de school een formele rol heeft in het informeren en stimuleren van leerlingen. Deze rollen veranderen naarmate leerlingen ouder worden, waarbij de inbreng van ouders verschuift van ervaring delen naar meedenken en adviseren. De samenwerking tussen leerling, ouders en school vormt daarmee een dynamisch samenspel in het keuzeproces.

____________________________

Samenvatting van het onderzoek 

Bij het R&D project ‘Ouders aan Zet’ ontwikkelden zes schooldecanen van HAVO-scholen een LOB interventie van vier sessies (tien uur totaal) voor ouders en hun kind in 3HAVO of 5HAVO. Een van de onderzoeksvragen voor dit R&D project was hoe de leerlingen die in dit project betrokken waren de rol van zichzelf, de school en ouders zien. 
Het kwalitatief onderzoek vond plaats onder 27 leerlingen (16 van 3HAVO en 11 van 5HAVO) door middel van een individueel interview van circa 30 minuten een half jaar na de LOB-interventie (2meting) en een jaar na de LOB-interventie (3-meting). Ten tijde van de 2-meting was de vraag: Wat is jouw rol als leerling, wat is de rol van de ouder(s) en wat is de rol van de school tijdens het keuzeproces? Ten tijde van de 3-meting waren de vragen; Hoe is de verdeling van rollen in de acties en beslissingen in de volgende loopbaanstap: ouder(s), kind en school en zijn die rollen anders dan een jaar geleden?
Alhoewel in (inter)nationaal onderzoek de resultaten van onderzoek met deze vragen resulteert in een rangorde, kunnen dergelijke resultaten ook op een andere manier gepresenteerd en begrepen worden. Leerlingen kennen zichzelf een hoofdrol toe in actief bij het nemen van dergelijke beslissingen. Het onderzoek ondersteunt de belangrijke rol van ouder(s) voor opgroeiende leerlingen op het affectieve vlak, terwijl de school de belangrijke formele rol heeft om de leerling bewust te maken van de mogelijkheden en de leerlingen te stimuleren, zelfs te dwingen zelf actie te ondernemen in hun loopbaanproces. 

Wat kun je uit het onderzoek meenemen naar de LOB-praktijk? 

In (inter)nationaal onderzoek komen ouders naar voren komen als de belangrijkste adviseurs voor de leerling bij het nemen van loopbaanbeslissingen, in dit onderzoek blijkt die rol complementair te zijn aan de formele rol die de school daarbij speelt. Terwijl de leerling ouder wordt, neemt het belang van de eigen rol in loopbaanontwikkeling toe, blijft de verwachte formele rol van de school ongewijzigd, maar de affectieve rol die de leerling van de ouders verwacht verschuift over die jaren. M.a.w. een leerling in het derde leerjaar verwacht iets anders van zijn ouders vergeleken met een ouder in het (voor)eindexamenjaar. Aanvankelijk verwacht een kind dat de ouder(s) hun eigen ervaringen vertellen met het maken van keuzes; na de (profiel)keuze verwacht de leerling dat hun ouders met hen de mogelijkheden in het vervolgonderwijs verkent, informeert en bemiddelt, terwijl na het eindexamen de ouder belangrijk blijft, maar meer met adviezen en meningen geven.