LOB-onderzoeksbank

Karien Coppens, Meghan Rens, Lotte Scheeren (2022)

Studentsucces vraagt om een brede blik op ontwikkeling, waarin niet alleen prestaties maar ook persoonlijke groei en aansluiting centraal staan.

____________________________

Het onderzoek laat zien dat studentsucces geen eenduidige definitie heeft en afhankelijk is van context, doelgroep en onderwijsinstelling. Wel komen drie vaste dimensies naar voren: persoonlijke ontwikkeling, kwalificatie en socialisatie. Succes wordt beïnvloed door factoren zoals motivatie, interactie en reflectie, die actief gestimuleerd kunnen worden in het onderwijs. Instellingen worden aangemoedigd om een eigen, passende invulling te geven aan studentsucces en deze breed te verankeren in de organisatie.

____________________________

Samenvatting van het onderzoek

Steeds vaker gebruiken studenten en medewerkers in het hoger onderwijs het begrip ‘studentsucces’ in plaats van ‘studiesucces’. Maar wat is studentsucces dan precies? Hoe kun je dat vormgeven en hoe houd je daarop focus en regie? Om meer grip te krijgen op studentsucces voerde ECBO een overzichtsstudie uit met subsidie van NRO. 

Onderzoeksopzet en onderzoeksmethoden

Drie onderzoeksvragen stonden in deze studie centraal: 

1. Hoe wordt de opdracht van het hoger onderwijs omschreven vanuit/in landelijk beleid en door hoger onderwijsinstellingen zelf? 
2. Hoe kunnen het begrip studentsucces en onderliggende indicatoren gedefinieerd en geoperationaliseerd worden binnen dit kader? 
3. Gegeven de definitie en operationalisatie van het begrip studentsucces en de onderliggende indicatoren, welke factoren/processen beïnvloeden het studentsucces van verschillende groepen? 

Het onderzoek is uitgevoerd in drie delen. Eerst zijn beleidsdocumenten geanalyseerd om te bepalen hoe het hoger onderwijs haar opdracht definieert. Vervolgens is via een Delphi-onderzoek onder een brede groep experts geprobeerd om tot overeenstemming te komen wat de belangrijkste thema’s of elementen zijn waaruit studentsucces zou moeten bestaan. Tot slot is een conceptuele review van de belangrijkste thema’s en elementen uitgevoerd om te bepalen welke factoren deze elementen beïnvloeden.  

Drie dimensies van studentsucces  

Eén algemeen geldende definitie van studentsucces blijkt niet mogelijk. De verschillen tussen instellingen en opleidingen zijn daarvoor te groot. De studentenpopulatie en de sector spelen hierin bijvoorbeeld een rol. Dat vraagt om een aanpak waarin iedere instelling of opleiding zelf tot een passende definitie komt. Het onderzoek wijst drie dimensies aan die in iedere definitie van studentsucces aan de orde moeten komen:  

• Bredere, persoonlijke ontwikkeling
• Kwalificatie
• Socialisatie

Aandachtspunten bij het opstellen van een definitie  

Bij het opstellen van een definitie benoemt het onderzoek een aantal aandachtspunten waarmee je ervoor zorgt dat de definitie die je opstelt passend en werkbaar is in de eigen onderwijspraktijk. Een definitie van studentsucces moet:  

• student-, niveau- en contextspecifiek zijn vormgegeven;
• conditie-vrij zijn en bij implementatie terugkomen in alle onderdelen van de organisatie;
• positief en actief geformuleerd zijn.

Zes mogelijke elementen van studentsucces uitgelicht

Instellingen zijn vrij om zelf elementen te kiezen waaruit hun definitie van studentsucces bestaat. Elementen die voor hen belangrijk en passend zijn. Ter inspiratie beschrijft het onderzoek zes elementen. Het onderzoek gaat in op wat deze elementen beïnvloedt en hoe je ze kunt ontwikkelen of stimuleren. Kritisch denken bijvoorbeeld: uit onderzoek blijkt dat expliciete aandacht voor kritisch denken tot betere resultaten leidt. Of in het kader van het ontwikkelen van persoonlijke identiteit is interactie met docenten, leeftijdsgenoten en zelfreflectie belangrijk. Andere in dit onderzoek belichte elementen zijn studiemotivatie, behalen van persoonlijke en professionele doelen, het afronden van de studie en een onderzoekende houding.  

Aan de slag  

Voor onderwijsinstellingen en opleidingen die aan de slag willen met het bevorderen van studentsucces biedt het onderzoek wetenschappelijk onderbouwde inzichten en handvatten. Om medewerkers en studenten te helpen met het zelf uitwerken van een definitie en de uitrol daarvan in de eigen organisatie, is een stappenplan gemaakt. Dit stappenplan helpt om binnen de eigen visie en kaders vanuit verschillende perspectieven invulling te geven aan studentsucces. De drie dimensies, de aandachtspunten en de factoren die studentsucces beïnvloeden komen aan de orde. Zo kom je op basis van inzichten uit onderzoek, samen tot evidence-informed keuzes en plannen.

• Download het stappenplan en groeidocument in de bijlage. 

Wat kun je uit het onderzoek meenemen naar de LOB-praktijk?

Handvatten om aan de slag te gaan met het ontwikkelen van een eigen definitie van studentsucces.