LOB-onderzoeksbank
De Stagemakelaar. Evaluatie van het project bij Startpunt Nieuw-West en Albeda Rotterdam
Paul Bisschop, Koen van der Ven, Ruud Baarda (2021)
De stagemakelaar laat zien hoe gerichte, persoonlijke ondersteuning het verschil kan maken voor studenten die vastlopen in hun zoektocht naar een stage.
____________________________
Voor een deel van de mbo‑studenten blijkt de reguliere begeleiding onvoldoende om een stageplek te vinden, vooral door gebrek aan netwerk of sollicitatievaardigheden. De stagemakelaar ondersteunt deze groep met bemiddeling, coaching en het ontwikkelen van relevante vaardigheden. Dit helpt studenten om gemotiveerd te blijven en hun opleiding voort te zetten, terwijl ook het contact met bedrijven wordt versterkt. De aanpak vraagt om maatwerk, goede samenwerking en duidelijke keuzes over begeleiding, maar wordt door studenten en werkgevers als zeer waardevol ervaren.
____________________________
Samenvatting van het onderzoek
De stagemakelaar ondersteunt studenten die geen stageplek kunnen vinden bij hun zoektocht naar een stage. Veel mbo-studenten die moeite hebben met solliciteren, komen zo aan de nodige werkervaring. De stagemakelaar dicht de kloof tussen het onderwijs en het bedrijfsleven rond stages. Dit rapport betreft de evaluatie van het project Stagemakelaar, uitgevoerd in Amsterdam en Rotterdam. Het onderzoek is gedaan op basis van interviews met verschillende partijen: de stagemakelaars zelf, betrokkenen bij mbo-opleidingen, werkgevers en studenten. Ook is een enquête gehouden onder studenten die een stage hebben gevonden via een stagemakelaar. Gedurende de evaluatie bleek het niet mogelijk om een effectmeting uit te voeren en een vergelijkbare controlegroep te betrekken. Daardoor is de evaluatie kwalitatief van aard en richt het zich op de werking voor de doelgroep en ervaringen van betrokkenen.
Twee aanpakken, zelfde doelstellingen Veel mbo-studenten uit Amsterdam en Rotterdam ervaren moeite om een geschikte stageplek te vinden. Met name in opleidingen in de richting Economie en Administratie vinden veel studenten niet op tijd een stageplek, omdat ze niet over het juiste netwerk en de juiste vaardigheden beschikken om een stageplek te vinden of omdat ze na tientallen sollicitaties nog steeds geen uitnodiging voor een gesprek hebben ontvangen. Stagemakelaars in Amsterdam (Startpunt Nieuw-West) en Rotterdam (Albeda) helpen studenten die veel moeite hebben om een stageplek te vinden bij de bemiddeling naar een stageplek. Figuur S.1 geeft een overzicht van de aanpak die bij Startpunt NieuwWest en Albeda wordt gehanteerd. De aanpakken hebben gemeenschappelijke kenmerken, maar verschillen in de begeleiding (alleen bemiddelen naar een stageplek versus begeleiding tijdens de stage) en de organisaties waaronder de stagemakelaars vallen. De aanpak van stagemakelaar heeft meerdere doelen: ten eerste probeert men studenten aan een stageplek te helpen (en te behouden), waardoor zij hun opleiding kunnen vervolgen en niet uitvallen. Daarnaast proberen stagemakelaars de studenten bij te spijkeren op bepaalde (sollicitatie)vaardigheden, zodat ze in het vervolg zelfstandig een stageplek of een baan kunnen vinden. Ten derde proberen stagemakelaars een nieuw netwerk van stagebedrijven aan te boren, waardoor toekomstige studenten minder snel in de problemen komen bij het zoeken naar een stageplek.
Stagemakelaar springt in het gat tussen onderwijs en bedrijfsleven Een klein aandeel van de studenten heeft ondanks de aandacht die aan de stagevoorbereiding wordt besteed in de opleiding veel moeite om een stageplek te vinden. Opleidingen en werkgevers geven aan dat de takenlast van BPV-coördinatoren (coördinatoren beroepspraktijkvorming mbo) te groot is om intensieve begeleiding te bieden aan deze studenten en ook intensieve banden te onderhouden met stagebedrijven. De stagemakelaar vult dit gat op. Stagemakelaars zijn ervan overtuigd dat de uitval in de coronaperiode veel hoger was geweest als er geen extra ondersteuning was voor deze studenten. Studenten en werkgevers zijn zeer te spreken over de ondersteuning die stagemakelaars bieden. De studenten zijn erg enthousiast dat ze snel een stageplek hebben en gemotiveerd hun opleiding kunnen vervolgen. Het is voor veel studenten een opluchting na een periode van veel afwijzingen bij de eerste sollicitatiepogingen. Werkgevers hebben veel waardering voor de nauwe contacten met de stagemakelaars. Ze kunnen altijd terecht als er iets rondom de stagiair speelt, iets wat vaak ontbreekt bij ‘reguliere’ stagiairs.
Condities voor succes en afwegingen De belangrijkste voorwaarden voor het succesvol kunnen functioneren van de stagemakelaar zijn de eigenschappen van de persoon die de functie stagemakelaar invult. De stagemakelaar moet affiniteit hebben met de doelgroep en uitstekend kunnen netwerken. Om maatwerkbegeleiding bij studenten te kunnen bieden moet de stagemakelaar een ‘vrije rol’ hebben om naar eigen inzicht studenten (met verschillende hulpvragen) te kunnen helpen. Essentieel voor succes zijn de korte lijnen naar het onderwijs om snel de hulpvraag van studenten te begrijpen en naar de bedrijven om studenten te plaatsen en te kunnen bijspringen als een student dreigt uit te vallen. Het installeren van een stagemakelaar vergt een aantal scherpe keuzes, bijvoorbeeld ten aanzien van het type begeleiding en de positionering ten opzichte van de opleiding. Een bemiddeling aan de voorkant zonder begeleiding tijdens de stageperiode heeft als voordeel dat veel studenten geholpen kunnen worden, maar als nadeel dat studenten zouden kunnen uitvallen tijdens de stage. Het helpt het meest bij studenten die net een duwtje in de rug nodig hebben. Begeleiding tijdens de stage is vooral effectief bij studenten die veel moeite hebben om een stageplek te vinden én te behouden. Door de stagemakelaar te plaatsen buiten het onderwijs, creëer je voor studenten en bedrijven een ‘frisse blik’, wat vooral studenten die problemen hebben op school kan helpen. Een stagemakelaar binnen school heeft als voordeel dat er nauwelijks afstemming hoeft plaats te vinden over de voorgeschiedenis van de student. Om te kunnen afwegen welke variant in de praktijk het meest effectief en efficiënt is, is enerzijds meer zicht nodig op de kosten en de inzet van stagemakelaars, anderzijds op de gemonetariseerde baten voor studenten in de praktijk. Een kosten-batenanalyse kan hierin meer inzicht geven.
Wat kun je uit het onderzoek meenemen naar de LOB-praktijk?
De reguliere, ‘standaard’ begeleiding van mbo’ers die naar een stageplek zoeken, is voor sommige studenten niet voldoende om ook daadwerkelijk een stageplek te vinden. Om een verlies van motivatie en uiteindelijk uitval te voorkomen, is het instellen van een stagemakelaar een optie. De stagemakelaar helpt studenten die op eigen kracht moeilijk aan een stageplek komen. De stagemakelaar bemiddelt tussen studenten en stagebedrijven en brengt de studenten vaardigheden bij die nodig zijn bij het zoeken naar een baan. Een bijkomend voordeel is dat de stagemakelaar actief nieuwe stagebedrijven werkt, waardoor stagetekorten ook worden aangepakt.
