LOB-onderzoeksbank

Bianca Leest, Annemarie van Langen, Ed Smeets (2022)

Het terugdringen van studie-uitval begint bij een goede voorbereiding op de overstap én begeleiding in de eerste fase van het hoger onderwijs.

____________________________

Ongeveer een kwart van de studenten stopt in of vlak na het eerste studiejaar, ondanks een lichte daling in coronatijd. Onderzoek laat zien dat uitval vooral samenhangt met een mismatch tussen verwachting en werkelijkheid en met onvoldoende voorbereiding op de studie. Effectieve interventies richten zich daarom zowel op realistische studiekeuzes vooraf als op begeleiding en binding tijdens de start van de opleiding. Het versterken van studievaardigheden en sociale en academische integratie speelt daarbij een belangrijke rol.

____________________________

Samenvatting van het onderzoek

Van alle instromers in het hoger onderwijs in coronajaar 2019-2020 is een kwart in of direct na het eerste studiejaar gestopt. Dat is weliswaar een forse daling ten opzichte van voorgaande jaren (waarschijnlijk door een gebrek aan alternatieven zoals reizen), maar niettemin nog steeds een onwenselijk hoge uitval. 

Deze overzichtsstudie naar de oorzaken en achtergronden van studieuitval in het eerste jaar en interventies om deze studieuitval tegen te gaan, is gebaseerd op literatuurstudie, analyse van de geïnventariseerde interventies en twee expertmeetings met landelijke deskundigen. Vanwege de beoogde praktijk- en beleidsgerichtheid van deze overzichtsstudie vormt het systematisch overzicht van (bewezen) interventies (in Deel II) het zwaartepunt van deze publicatie. Daarbij is niet alleen gekeken naar ‘de eerste 100 dagen’, maar breder naar interventies rondom de overgang naar het hoger onderwijs.
 

Wat kun je uit het onderzoek meenemen naar de LOB-praktijk?

• Investeer in realistische studiekeuzes: zorg dat leerlingen een goed beeld krijgen van inhoud, niveau en verwachtingen van opleidingen (bijv. via proefstuderen, matchingsactiviteiten), om mismatch en uitval te voorkomen.
• Maak LOB onderdeel van de overgang: begeleid leerlingen niet alleen bij de keuze, maar ook in wat de stap naar ho vraagt (studieaanpak, zelfstandigheid, verwachtingen).
• Oefen studievaardigheden expliciet: besteed in LOB aandacht aan timemanagement, zelfregulatie en studiehouding, omdat deze sterk samenhangen met studiesucces.
• Zorg voor warme overdracht en begeleiding: stimuleer contactmomenten met het ho (bijv. meeloopdagen, studentcontact), zodat leerlingen beter voorbereid starten.
• Let op binding en zelfvertrouwen: bespreek met leerlingen hoe zij zich straks kunnen verbinden aan een opleiding en omgeving; dit verkleint de kans op uitval in de eerste periode.