LOB-onderzoeksbank

Meijers, F., & Kuijpers, M. (2014)

Loopbaancompetenties en een passende leeromgeving spelen een cruciale rol bij motivatie, studiekeuze en studiesucces van studenten.

____________________________

Het onderzoek toont aan dat loopbaancompetenties zoals reflectie, werkexploratie en netwerken samenhangen met motivatie, loopbaanidentiteit en studiesucces. Ook de leeromgeving blijkt belangrijk: studenten die praktijkervaring opdoen, eigen keuzes kunnen maken en loopbaangesprekken voeren, zijn gemotiveerder en vallen minder snel uit. Het geven van betekenis aan ervaringen tijdens loopbaangesprekken is hierbij essentieel voor ontwikkeling. Zowel begeleiding als een ondersteunende leeromgeving dragen dus bij aan beter onderbouwde loopbaankeuzes.

____________________________

Samenvatting van het onderzoek

De focus ligt in dit artikel op de effecten van loopbaanontwikkeling en begeleiding bij studenten (17-23 jaar) die zijn ingeschreven voor hoger onderwijs in Nederland. Eerst komt aan de orde of de ontwikkeling van loopbaancompetenties bijdraagt aan de loopbaanidentiteit, leermotivatie, zekerheid van loopbaankeuze en uitval en ook of de leeromgeving deze variabelen beïnvloedt. In de studie zijn de volgende vier loopbaancompetenties onderzocht: loopbaanreflectie, werkexploratie, loopbaansturing en netwerken. De volgende aspecten van de leeromgeving zijn meegenomen: praktijkervaringen, loopbaangesprekken en het al dan niet kunnen maken van eigen keuzes en doelen tijdens de studie. Er is een vragenlijst uitgezet onder 4.820 studenten en 371 (school) loopbaanbegeleiders van 11 hogescholen.

De resultaten laten zien dat loopbaancompetenties gerelateerd zijn aan leermotivatie, loopbaanidentiteit, zekerheid over de loopbaankeuze en drop-out dreiging. Niet alleen de loopbaancompetenties maar ook de leeromgeving draagt bij aan deze uitkomstvariabelen.  Studenten die deelnemen aan een praktijkgericht curriculum, met een focus op zelfsturing  en waarbij ze gesprekken hebben met docenten over hun studie zijn gemotiveerder om te leren, zekerder van hun loopbaankeuze en minder geneigd om hun studie te beëindigen.  

Het construeren en toekennen van betekenis bij het voeren van loopbaangesprekken is cruciaal. De ontwikkeling van persoonlijke kenmerken en kwaliteiten vindt alleen plaats wanneer degenen die leren de inhoud zinvol vinden. Om een dergelijke leeromgeving tot stand te brengen is transformatief leiderschap noodzakelijk. Dit is tot nu toe zeldzaam op Nederlandse hogescholen.

Universiteiten erkennen steeds meer dat ze een sterke verantwoordelijkheid hebben om studenten niet alleen te begeleiden in hun academische groei, maar ook in hun loopbaanontwikkeling. Universiteiten - en in het bijzonder hogescholen - kunnen deze taak om twee belangrijke redenen niet aan de publieke of private sector overlaten. Ten eerste worden universiteiten gefinancierd door de overheid en wordt daarom van hen verwacht dat zij hun studenten voldoende voorbereiden op het leven in onze geïndividualiseerde samenleving en op de arbeidsmarkt. In de tweede plaats omdat organisaties in de private en publieke sector vaak de kennis en motivatie missen om jongeren te begeleiden in hun loopbaanontwikkeling.

Een beperking in het gevonden onderzoek evenals in daadwerkelijke loopbaaninterventies op scholen, is dat ze zich richten op verandering in kennis, attitudes en besluitvormingsvaardigheden van leerlingen, terwijl het gedrag van leerlingen niet wordt onderzocht. Hughes en Karp (2004) stellen dat onderzoek zich moet concentreren op het verkennen van de relatie tussen LOB interventies en positieve gedragsresultaten van studenten. Daarom concentreert deze studie zich niet op besluitvormingsvaardigheden, attitudes of kennis maar op feitelijk loopbaangedrag. 

Wat kun je uit het onderzoek meenemen naar de LOB-praktijk?

Dit paper geeft aan welke elementen van loopbaanbegeleiding en -oriëntatie én van de leeromgeving in het hoger onderwijs (een positieve) invloed hebben op loopbaanidentiteit, de motivatie om te leren en zekerheid over de loopbaankeuze.