Praktijkvoorbeelden LOB

Hoe geef je loopbaanoriëntatie zo vorm dat leerlingen leren kiezen voor nu én later? Op het Nuborgh College in Elburg staat daarom het ontwikkelen van keuzevaardigheid centraal binnen LOB.

____________________________

Bij het Nuborgh College in Elburg draait LOB om het ontwikkelen van keuzevaardige leerlingen. Vanaf de eerste klas bouwen zij stap voor stap aan vaardigheden en zelfinzicht binnen een eigen, op maat gemaakt programma.

____________________________

“LOB gaat bij ons om het ontwikkelen van vaardigheden en competenties zodat leerlingen keuzevaardig worden. Iets waar ze hun hele verdere leven plezier van hebben.”

Decaan Fenny den Boer (havo/vwo), heeft een duidelijke visie op LOB.
“LOB is bij ons geen afvinklijst richting een profiel- of studiekeuze,” vertelt ze, “LOB gaat bij ons om het ontwikkelen van vaardigheden en competenties zodat leerlingen keuzevaardig worden. Iets waar ze hun hele verdere leven plezier van hebben.”

In de praktijk betekent deze visie op LOB dat leerlingen al vanaf de eerste klas bezig zijn met het ontwikkelen van loopbaancompetenties. In het eerste leerjaar gebeurt dit op een laagdrempelige manier en door dit ieder leerjaar verder te verdiepen ontstaat een geleidelijke ontwikkeling richting zelfinzicht en zelfregie.
De school werkt bewust zonder LOB-methode. In plaats daarvan is gekozen voor een eigen programma, afgestemd op de visie en de context van de school en waarbinnen de vijf loopbaancompetenties de rode draad vormen.

Ontwikkeling van onder- naar bovenbouw
Fenny omschrijft zichzelf als zowel een eerste- als tweedelijns (functie)decaan. In alle leerjaren verzorgt ze introductielessen over LOB, waarna de mentor van het betreffende leerjaar het LOB-programma verder oppakt. Door het geven van deze introductielessen vergroot ze haar zichtbaarheid als decaan en verkleint ze de afstand die leerlingen eventueel kunnen voelen om bij haar binnen te lopen met vragen over LOB. 

In de onderbouw zijn de LOB-lessen speels en verkennend en prikkelen leerlingen om na te denken over waar ze goed in zijn en wat ze leuk vinden om te doen. Deze lessen worden ieder jaar verder verdiept. In de bovenbouw wordt LOB concreter en persoonlijker. Leerlingen leren hun kwaliteiten te onderbouwen met voorbeelden, bijvoorbeeld via de STAR-methode, en leren verbanden leggen tussen ervaringen, interesses en keuzes.

Van reflectie naar bewijs: het school-cv
Alle ervaringen en inzichten worden verzameld in een zogenaamd school-cv. Hierin leggen de leerlingen hun (studiekeuze)activiteiten vast, hun reflecties daarop en koppelen dat aan hun persoonlijke kwaliteiten en motieven. Dit school-cv groeit mee gedurende de schoolloopbaan en wordt jaarlijks meegegeven met het eindrapport. Hierdoor wordt loopbaanontwikkeling ook thuis een onderwerp en raken ouders en familieleden betrokken.

De rol van de mentor
De mentoren spelen een sleutelrol binnen het LOB-programma op het Nuborgh College. Zij voeren gesprekken met leerlingen op basis van hun ervaringen en reflecties. Om de mentoren hierbij te ondersteunen maakte Fenny een praktische gespreksleidraad met voorbeeld-loopbaanvragen. Belangrijk bij het loopbaangesprek dat de mentor voert is dat het zich richt op de betekenis van de ervaring: wat sprak je aan?, wat juist niet ?, wat zegt dat over jou?.

Studiekeuzepunten: eigenaarschap stimuleren
Een recente innovatie binnen het LOB-programma op het Nuborgh College is het werken met een puntensysteem voor LOB-activiteiten, geïnspireerd op de studiepunten in het hoger onderwijs.
Leerlingen kunnen hierbij verplichte punten, zoals bijvoorbeeld bij deelname aan schoolactiviteiten en keuzepunten, bijvoorbeeld bij het bezoeken van open dagen of meeloopdagen, behalen. De keuzepunten hebben een relatief hoge waarde, waardoor leerlingen worden gestimuleerd om zelf initiatief te nemen. Een belangrijke voorwaarde voor het verkrijgen van punten: ze worden pas toegekend na reflectie. Dit zorgt ervoor dat ervaringen ook daadwerkelijk worden verwerkt en betekenis krijgen.

Context doet ertoe bij studiekeuze: de invloed van de regio
De school bevindt zich in een dorpse context met een sterke sociale cohesie. Leerlingen kennen elkaar ook buiten school, bijvoorbeeld via sport, de kerk of bijbaantjes. Die context is van invloed op studiekeuzes. Zo voelt de universiteit voor sommige leerlingen als ‘ver weg’ en wordt het hbo door vwo-leerlingen, ook door ouders, vaak gezien als ‘goed genoeg’. Fenny speelt in haar contact met leerlingen en ouders actief in op deze soms belemmerende overtuigingen. Zo laat ze leerlingen uit vwo-4 bewust focussen op het aanbod van universiteiten en probeert ze beeldvorming bij ouders en leerlingen te verbreden, bijvoorbeeld door het inzetten van rolmodellen.

Succes? Ja, maar niet absoluut
Leidt alles wat er binnen het Nuborgh College gebeurt aan LOB tot betere studiekeuzes? 
“Het gros van onze leerlingen maakt uiteindelijk een weloverwogen keuze,” aldus Fenny. “Maar het is nooit perfect. Er zijn ook nog andere factoren, zoals bijvoorbeeld persoonlijke omstandigheden en de thuissituatie, die van invloed kunnen zijn op de studiekeuze van leerlingen. Uitval en switch zijn dus nooit helemaal te voorkomen. Wat wél zichtbaar is bij onze leerlingen is dat ze de taal spreken van de loopbaancompetenties, hebben geleerd te reflecteren en keuzes te onderbouwen. Ook hebben ze allemaal op de een of andere manier ervaring opgedaan met oriëntatie op studie en beroep.”

Tot slot: ruimte voor ontwikkeling 
Wat Fenny betreft is er ook nog ruimte voor ontwikkeling van het LOB-programma op school.
Zo ziet zij graag dat er meer ruimte komt voor verdere professionalisering van mentoren, bijvoorbeeld in het voeren van loopbaangesprekken.
Maar de basis van het programma is stevig: een doordachte en schooleigen visie op LOB vertaald naar een samenhangend programma met ruimte voor eigenheid en groei!