Praktijkvoorbeelden LOB

Een LOB‑toolkit vanaf 3 havo/vwo

__________________________________________________________________

De LOB‑toolkit vanaf havo/van decaan David Lans bestaat uit drie spellen waarmee havo- en vwo‑leerlingen spelenderwijs werken aan hun loopbaanontwikkeling. De spellen helpen leerlingen ontdekken welke beroepen, kwaliteiten en waarden bij hen passen, en stimuleren gesprekken die hun zelfkennis en motivatie vergroten. Mentoren gebruiken de toolkit tijdens mentoruren om gesprekken te structureren en alle leerlingen gelijke kansen te geven op goede loopbaanoriëntatie. Zo wordt LOB een doorlopend proces dat leerlingen helpt met meer vertrouwen en richting keuzes te maken voor hun toekomst.

__________________________________________________________________

David Lans is decaan en docent wiskunde op het Emmauscollege in Rotterdam. Vanuit zijn ervaring in de praktijk ontwikkelde hij een LOB-toolkit voor havo- en vwo-leerlingen in leerjaar 3 en de bovenbouw. Een spelvorm die leerlingen activeert en mentoren ondersteunt.

Waarom heb je deze LOB-toolkit ontwikkeld?
“Als decaan merkte ik dat veel LOB-instrumenten vrij abstract zijn. Digitale vragenlijsten en testen leveren vaak een uitslag op, maar weinig gesprek. Terwijl juist dat gesprek zo belangrijk is. Ik wilde iets ontwikkelen waarbij leerlingen actief nadenken, met elkaar in gesprek gaan en eigenaar worden van hun loopbaanontwikkeling. Dat is de kern van deze toolkit.”

Wat houdt de LOB-toolkit precies in?
“De toolkit bestaat uit drie spellen: het Beroepenspel, het Kwaliteitenspel en het Waardenspel. Elk spel richt zich op een ander aspect van loopbaanontwikkeling. Leerlingen ontdekken welke beroepen hen aanspreken, waar hun kwaliteiten liggen en wat zij belangrijk vinden in werk en leven. Door opdrachten en gesprekken koppelen ze die inzichten aan profielen, sectoren en vervolgkeuzes. Bij het ontwikkelen van de toolkit heb ik ook gebruik gemaakt van de vijf loopbaancompetenties van Marinka Kuijpers. De toolkit biedt de mogelijkheid om deze vaardigheden spelenderwijs te ontwikkelen.”

Wat maakt deze aanpak anders dan bestaande LOB-methodes?
“Het is heel concreet en speels. Leerlingen zijn letterlijk bezig met kaartjes op tafel, vergelijken keuzes en gaan met elkaar in gesprek. Dat zorgt voor dynamiek en herkenning. Ze leren niet alleen over zichzelf, maar ook van elkaar. En voor mentoren is het fijn: het spel structureert het gesprek en verdiept het contact met de leerling.”

Hoe is het idee ontstaan?
“Zo’n acht jaar geleden richtte ik samen met collega’s en professionals uit het bedrijfsleven Stichting Elevate (voorheen: The Next School) op. We wilden het onderwijs in de bovenbouw van havo en vwo betekenisvoller maken en beter verbinden met de praktijk. We organiseerden bijvoorbeeld gastlessen van professionals en ontwikkelden samen met hen opdrachten voor in de klas. Ik zag hoe motiverend dat werkte voor leerlingen. Die ervaringen vormden de basis voor de toolkit.”

Je noemt motivatie. Wat zie je gebeuren bij leerlingen?
“Als leerlingen een helder beeld krijgen van wat ze later willen of wat bij hen past, verandert hun houding op school. Ze werken doelgerichter, krijgen meer zelfvertrouwen, nemen meer regie en hun motivatie neemt toe. Het spel helpt hen ook nadenken over beroepen van de toekomst, niet alleen over wat nu bestaat. Dat maakt het perspectief realistischer én persoonlijker.”

Hoe wordt de toolkit ingezet in de school?
“De spellen worden gespeeld tijdens mentoruren, meestal in halve klassen. Vanaf leerjaar 3 spelen alle leerlingen meerdere keren per jaar een spel. In klas 3 wordt een deel van het Beroepenspel gebruikt, gericht op oriëntatie en profielkeuze. In klas 4 en 5 werken leerlingen vooral met het Kwaliteitenspel. Het Waardenspel spelen ze in klas 5 en 6, als verdieping richting vervolgopleiding en loopbaan. Het (volledige) Beroepenspel wordt in deze klassen gebruikt om te reflecteren op passende loopbaantrajecten in relatie tot kwaliteiten, motieven en interesses.”

Welke rol heeft de mentor hierbij?
“De mentor is echt de spil. Die heeft een coachende rol en begeleidt het gesprek. De spelvorm maakt het laagdrempelig, ook voor leerlingen die het lastig vinden om over zichzelf te praten. Je ziet dat gesprekken vaak doorwerken: leerlingen nemen het mee naar huis en praten er verder over met hun ouders.”

Je noemt ook kansengelijkheid als belangrijk aspect. Kun je dat toelichten?
“Niet elke leerling krijgt van huis uit dezelfde informatie over studiemogelijkheden en de arbeidsmarkt. Door het spel krijgen alle leerlingen toegang tot die kennis en begeleiding. Dat maakt LOB eerlijker en inclusiever. Iedereen krijgt de kans om zijn of haar toekomst actief te verkennen.”

Tot slot: wat hoop je dat scholen met deze toolkit bereiken?
“Dat loopbaanontwikkeling geen losse activiteit is, maar een proces waar wij als professionals leerlingen bij ondersteunen. Door leerlingen steeds opnieuw te laten reflecteren en verkennen, groeit hun zelfkennis en keuzevaardigheid. En uiteindelijk: dat leerlingen met meer vertrouwen en richting hun toekomst tegemoet gaan.”

Schema: LOB-spellen en toepassing per leerjaar

Bij de LOB-toolkit hoort een handleiding die je hier kunt downloaden. 
In de handleiding vind je uitleg over de verschillende spellen, de loopbaanvaardigheden en een aantal voorbeeldlessen.

Omdat de toolkit is ontwikkeld vanuit Stichting Elevate, kan het spel via David tegen kostprijs worden besteld. Scholen die interesse hebben, kunnen rechtstreeks contact opnemen.