LOB-onderzoeksbank

Warps, J. (2013)

Gerichte loopbaanoriëntatie en -begeleiding kan een belangrijke bijdrage leveren aan studiesucces, maar vraagt om een doordachte en samenhangende aanpak.

____________________________

Onderzoek laat zien dat LOB‑activiteiten positief samenhangen met tevredenheid over keuzebegeleiding en het gevoel van ondersteuning bij studenten. Het effect op binding met de opleiding en studiesucces is minder sterk en verschilt per activiteit. Vooral een combinatie van vroeg beginnen, persoonlijke begeleiding, ouderbetrokkenheid en actieve oriëntatie draagt bij aan betere keuzes. Hoewel LOB geen garantie biedt, kan een goed samengesteld programma de uitval aanzienlijk verminderen.

____________________________

Samenvatting van het onderzoek

Op verzoek van de VO-Raad heeft ResearchNed een onderzoek uitgevoerd naar de stand van zaken en naar de effecten van loopbaanoriëntatie en begeleiding (LOB) in havo en vwo. Daartoe is een serie vragen over LOB toegevoegd aan de Startmonitor, het landelijke eerstejaarsonderzoek in hbo en wo.

In de eerste plaats is in kaart gebracht welke LOB-activiteiten leerlingen in het vo krijgen aangeboden. In de tweede plaats is de opbrengst van LOB onderzocht door na te gaan of er een samenhang bestaat tussen enerzijds de aangeboden LOB-activiteiten en anderzijds de tevredenheid van studenten over hun keuzebegeleiding, het als intensief ervaren van de keuzebegeleiding, de 'binding' van studenten met hun gekozen opleiding en tenslotte het studiesucces in de gekozen opleiding.  

Voor de meeste LOB-activiteiten en -accenten in dit onderzoek geldt dat ze positief samenhangen met de tevredenheid van leerlingen over hun keuzebegeleiding en met het zich intensief begeleid voelen. Een positief verband met de binding van studenten met hun nieuwe opleiding en met studiesucces in de opleiding wordt bij minder LOB-activiteiten gevonden.  

Indien we ons beperken tot de LOB-activiteiten die daadwerkelijk samenhangen met een succesvolle studiekeuze, dan levert het onderzoek de volgende aanbevelingen op.  

• Begin op tijd met het aanbieden van LOB-activiteiten, dat wil zeggen niet pas in de laatste twee leerjaren maar één of twee jaar daarvoor.  
• Bied leerlingen individuele gesprekken aan in het kader van de studiekeuzebegeleiding – bij voorkeur meerdere gesprekken door de jaren heen. Deze gesprekken kunnen door de decaan of mentor worden gevoerd.  
• Een vast onderdeel van de LOB is in ieder geval algemene voorlichting over het hoger onderwijs, studiefinanciering, opleidingen en beroepen. Het is aan te bevelen daar ook gastsprekers voor uit te nodigen.
• Betrek de ouders bij de studiekeuzebegeleiding, minimaal voor een informatiebijeenkomst.
• Laat leerlingen aan het eind van havo of vwo hun motivatie voor hun studiekeuze op school toelichten.
• Besteed in de keuzebegeleiding aandacht aan vervolgacties die leerlingen kunnen ondernemen om zich zelfstandig verder te oriënteren.  

Het verschil tussen het wel en niet aanbieden van deze afzonderlijke LOB-componenten blijkt telkens meerdere procenten in uitval te schelen. Bovendien blijkt uit het onderzoek dat het aanbieden van een combinatie van deze activiteiten nog grotere winst in studiesucces kan opleveren. De uitval in de totale onderzoeksgroep is 28 procent – ook bij leerlingen van scholen die al een deel van de LOBactiviteiten aanbieden. Door een weloverwogen breder pakket samen te stellen van meerdere LOBactiviteiten is het mogelijk die reguliere uitval met bijna een derde te verminderen.  

Hieruit blijkt enerzijds dat een complete LOB geen garantie kan zijn voor een succesvolle studiekeuze, want zelfs in het ideale geval valt nog steeds een vijfde van alle nieuwe studenten in het eerste jaar uit. Het maken van een succesvolle studiekeuze is natuurlijk ook een proces waarin veel meer factoren een rol spelen dan alleen de LOB. Maar anderzijds blijkt uit de afname van de uitval met een derde dat ook voor scholen die al het een en ander doen aan LOB, het duidelijk loont om er toch nog een schepje bovenop te doen. 

Wat kun je uit het onderzoek meenemen naar de LOB-praktijk?

Enerzijds levert het onderzoek concrete handvatten voor het kiezen van LOB-activiteiten die bijdragen aan een overtuigde studiekeuze en studiesucces; anderzijds kan het voor betrokken docenten en coördinatoren binnen de scholen onderbouwing bieden voor het (aan)vragen van voldoende aandacht en middelen voor een gedegen LOB.