LOB-onderzoeksbank

Arie Gelderblom, Daniel Bos, Annette Diender, Mark den Hartog, Jaap de Koning, Arie-Jan van der Toorn, Elisa de Vleeschouwer (2023)

Een goede studiekeuze vraagt niet alleen om inzicht in interesses en talenten, maar ook om kennis van arbeidsmarktkansen.

____________________________

Dit onderzoek laat zien dat vmbo-leerlingen bij hun studiekeuze veel waarde hechten aan de kans op werk, terwijl LOB op scholen vooral gericht is op interesses en talenten. Daardoor krijgt arbeidsmarktinformatie vaak onvoldoende aandacht binnen het keuzeproces. Ook blijkt dat persoonlijke gesprekken, praktijkervaringen en goede informatievoorziening een belangrijke rol spelen bij het maken van kansrijke keuzes. Het onderzoek pleit daarom voor een sterkere verbinding tussen LOB, arbeidsmarktoriëntatie en begeleiding bij het vertalen van kansen naar de eigen situatie.

____________________________

Samenvatting van het onderzoek

Dit onderzoek heeft betrekking op ‘optimale studieloopbaankeuzes’ op het vmbo. Voor optimale studieloopbaankeuzes is zowel de aansluiting op interesses en talenten, als de aansluiting op de vraag naar arbeid van belang. Leerlingen hechten groot belang aan een keuze waar ze werk mee kunnen vinden. Maar voor scholen ligt de prioriteit bij LOB vooral bij interesses en talenten en minder bij de aansluiting op de arbeidsmarkt. LOB heeft dan ook weinig invloed op kansrijk kiezen.

Wat kun je uit het onderzoek meenemen naar de LOB-praktijk?

• Investeer in de eigen vormgeving van LOB-lessen. LOB-lessen worden relatief laag gewaardeerd. De gekozen methode doet ertoe. Wanneer dit te gemakzuchtig een manier is om leerlingen “bezig te houden” en te veel ontaardt in “klikken”, ervaren leerlingen dit als weinig zinvol. 
• Door persoonlijke gesprekken voelen leerlingen zich geholpen bij hun keuzes. Het is belangrijk dat binnen gesprekken met leerlingen en met ouders het belang van kansrijke opleidingen meer gewicht krijgt. 
• Het belang van gesprekken op school is nog groter voor jongeren met een migratieachtergrond. Een deel van hen kan bij keuzes minder terugvallen op hun ouders.
• De informatievoorziening over arbeidsmarktkansen dient verbeterd te worden. Een verbetering betekent dat het moet gaan om kwalitatief goede informatie en dat jongeren beter begeleid worden om deze informatie te vertalen naar de eigen situatie. 
• Investeer als school in externe LOB-activiteiten, zoals stages en bedrijfsbezoeken via samenwerking met bedrijven. Probeer om bij deze activiteiten voldoende aandacht te besteden aan tekortsectoren, zoals techniek en zorg. 
• Als technische profielen op school ontbreken, is het belangrijk dat leerlingen die hiervoor belangstelling hebben, de kans gegeven wordt om (eventueel op een andere school) hiermee kennis te laten maken.  
• Speciale aandacht is nodig voor twijfelaars die ertoe neigen om een economisch profiel te kiezen. Vanuit het perspectief van kansrijk opleiden liggen andere keuzes meer voor de hand die wellicht ook in beeld zijn. Deze groep hecht vaak relatief meer waarde aan later veel geld verdienen, terwijl de kans daarop juist kleiner is bij een keuze voor economie. Het is belangrijk dat (twijfelende) leerlingen dit weten.