LOB-onderzoeksbank

Den Boer, P., & Hoeve, A. (2017)

Hoe krijgen scholen meer grip op het duurzaam invoeren van reflectieve loopbaangesprekken?

____________________________

Het onderzoek laat zien dat de implementatie van loopbaanreflectie en bijbehorende gespreksvoering diep ingrijpt in bestaande routines van docenten, teams en management. Door routines expliciet te maken en bewust te werken aan routineverandering, kunnen scholen voorkomen dat loopbaangesprekken een tijdelijke ‘hype’ worden en daadwerkelijk bijdragen aan betekenisvolle loopbaanbegeleiding.

____________________________

Samenvatting van het onderzoek 

In dit artikel staat de vraag centraal hoe scholen meer grip kunnen krijgen op de implementatie van loopbaanreflectie en de bijbehorende gespreksvoering. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van de begrippen ‘routine’ en ‘routineverandering’. Op basis van de kennis die op dit terrein bestaat wordt duidelijk hoe diep zo’n implementatieproces ingrijpt in de organisatie, zowel op elke docent individueel, als op het niveau van het docententeam en het management van de school. Routines worden in de wetenschappelijke literatuur beschouwd als ‘terugkerende collectieve handelingspatronen’. (Denk aan een team dat zonder dat er enig overleg is de werkzaamheden start:  mensen weten als vanzelf wie wat wanneer moet doen). Routines ontstaan min of meer vanzelf en mensen zijn geneigd ze in stand te houden omdat dit hen een aantal belangrijke voordelen oplevert: ze zijn een baken van zekerheid. Verandering van routines is een lastige klus, helemaal als de omgeving onzeker is. In dit artikel passeren een aantal mogelijkheden voor routineverandering de revue. Daarbij wordt nagegaan wat elk daarvan van het management van een organisatie vereist. In het artikel wordt betoogd dat onderkennen wat van iedereen gevraagd wordt, doorslaggevend is voor het succes van een implementatieproces. De begrippen routine en routineveranderingen maken dat op detailniveau mogelijk.  

Reflectieve loopbaangesprekken vormen een onmisbaar instrument in de loopbaanbegeleiding van leerlingen in het beroepsonderwijs. Deze gesprekken helpen leerlingen om te leren van hun (werk)ervaringen en meer inzicht te krijgen in hun drijfveren op de arbeidsmarkt. Onderzoek toont aan dat het in een samenleving waarin verandering de enige constante lijkt te worden, belangrijk is om te weten wat de eigen drijfveren in het werk zijn. De invoering en uitvoering van reflectieve loopbaangesprekken in het Nederlandse beroepsonderwijs verloopt echter moeizaam. In dit artikel introduceren we het concept ‘routines’ om de aard van deze problemen beter te begrijpen. Het concept ‘routine’ stelt ons in staat om veel gedetailleerder te begrijpen wat er nodig is om de vereiste gedragsveranderingen bij docenten, leerlingen en het management teweeg te brengen. Het besef van de complexiteit van dit proces en de bereidheid om te investeren zijn noodzakelijke voorwaarden om te voorkomen dat reflectieve loopbaangesprekken de volgende ‘gimmick’ of ‘trendy innovatie’ worden. 

Wat kun je uit het onderzoek meenemen naar de LOB-praktijk? 

Verandering is altijd moeilijk. Routines zijn een nuttig hulpmiddel om inzicht te krijgen in de kern van de problemen en daar iets aan te doen. Wanneer je organisatie verandering omarmt, is het van cruciaal belang te beseffen dat dit voor iedereen een belasting vormt, van het topmanagement tot de werkvloer. Wederzijdse ondersteuning, zowel binnen als tussen de verschillende lagen van de organisatie, is essentieel voor succes. Zonder die ondersteuning ontstaat er alleen maar de volgende trendy innovatie.