Expertisepunt LOB

LOB in het vmbo

Jaarlijks stappen zo’n 90.000 leerlingen over van het voorbereidend beroepsonderwijs naar het middelbaar beroepsonderwijs. Deze overstap verloopt niet altijd vlekkeloos. Goede loopbaanoriëntatie en –begeleiding kan helpen bij enerzijds de persoonlijke ontwikkeling van de leerling en anderzijds het keuzevaardig maken van de leerling, gebaseerd op het opdoen van (loopbaan)ervaringen. De vijf loopbaancompetenties zijn gericht op het ontdekken van mogelijkheden, talenten, passies, interesses en helpen een realistisch beeld van het vervolgonderwijs te ontwikkelen. Het laat leerlingen bovendien kennis maken met opleidingen en beroepen.

Op deze pagina vind je informatie over wet- en regelgeving en vormgeving van LOB in het vmbo.

Hoe geven vmbo-scholen in Nederland vorm aan LOB? Bekijk de LOB-praktijkvoorbeelden!

Vmbo wet- en regelgeving

In de ‘Regeling examenprogramma’s voortgezet onderwijs’ staat voor het vmbo waar LOB aan moet voldoen. In De Kern deel c Loopbaanoriëntatie en –ontwikkeling staat dit beschreven voor vmbo-basis, kader en gemengde leerweg. In Bijlage 3 Loopbaanoriëntatie en –ontwikkeling in de theoretische leerweg van het vmbo staat dit beschreven voor de theoretische leerweg. Hierin staat dat het onderwijs leerlingen vaardig moet maken om de eigen loopbaan vorm te geven door op systematische wijze om te gaan met ‘loopbaancompetenties’. Daarnaast maakt de leerling zijn eigen loopbaanontwikkeling inzichtelijk voor zichzelf en voor anderen door middel van een ‘loopbaandossier’.

Elke opleiding is vrij om hier zelf invulling aan te geven, maar de wijze waarop zij dit aanbieden moet vastgelegd worden in het plan van toetsing en afsluiting (PTA). De vaardigheden worden niet in het centrale examen getoetst. De vaardigheden worden niet in het centrale examen getoetst.

Kwaliteitsagenda LOB


De VO-raad heeft samen met Laks, NVS-NVL en VvSL de kwaliteitsagenda LOB opgesteld voor de kwaliteitsverbetering van LOB. In de kwaliteitsagenda LOB worden de aspecten beschreven die aan de basis staan van goede LOB: visie en beleid, activiteiten en begeleiding, kwaliteitsbewaking en professionalisering. 

Toezicht op LOB

De Onderwijsinspectie houdt toezicht op LOB op basis van het onderzoekskader 2017. Het waarderingskader vo telt per gebied een aantal standaarden, o.a. dat het onderwijsaanbod  “leerlingen goed voorbereid  op het vervolgonderwijs, mede door activiteiten aan te bieden op het gebied van loopbaanleren (LOB).” 
LOB heeft een centrale plaats in het examenprogramma: “De kandidaat is in staat zijn eigen loopbaanontwikkeling vorm te geven. Hij doet dat met een oriëntatie op een toekomstige opleiding en (loop)baan door middel van reflectie op het eigen handelen en reflectie op ervaringen”.

Doorstroomrechten binnen het vmbo

Het VMBO kent 4 leerwegen. Behalve in het vmbo TL zijn er in de bovenbouw van het vmbo 10 profielen waaruit een leerling kan kiezen. Naast een vast programma per profiel (profielvak) kunnen leerlingen een deel van hun programma zelf samenstellen (keuzevakken). Wanneer een leerling voor een profiel kiest horen daar een aantal verplichte vakken bij.

Meer informatie over het vmbo vind je hier

vo-school n.a.v. de LOB scan

vo-school n.a.v. de LOB scan

Fijn om met decanen, mentoraat en schoolleiding in gesprek te gaan over LOB aan de hand van de LOB-scan. De begeleiding van de regiocontactpersoon gaf ons goede input. Zo’n gesprek over LOB  was niet eerder gebeurd Het heeft echt draagvlak opgeleverd voor het versterken van LOB.
decaan van een vo-school

decaan van een vo-school

De opdrachtenbank van de site is super bruikbaar! Je kunt perfect aanhaken op de fase waarin een klas of leerling zich bevindt op hun loopbaan! 
Voorzitter decanenkring Zeeland

Voorzitter decanenkring Zeeland

Samenwerking heeft een impuls gegeven aan decanaat. Resultaat is een steeds beter functionerende LOB-website en als kers op de taart een fantastisch LOB symposium in Vlissingen.
Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

“Onze school doet echt niet genoeg aan LOB. Ze helpen ons op geen enkele manier te ontdekken wat in de toekomst mogelijk is. Die testjes helpen mij onvoldoende. Ik zou graag meer kennis maken met bedrijven.”
Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

Over reflectie op stage: “We hebben wel een stage gedaan. Maar daarna hebben we het er helemaal niet over gehad. Ja, we moesten wel vertellen wat we gedaan hadden. Maar we hebben niet besproken wat je ervan vond en of je er verder nog iets mee wilt. Dat vind ik wel echt jammer.”
Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

“Ik wil het liefst weten wat voor werk bij mij past. Ik kan wel eerst gaan zoeken wat ik kan en dan zoeken wat voor werk daarbij past, maar dat is zoveel moeite. Liever kijk ik eerst welk werk ik leuk vind, daarna zal ik merken of het iets voor mij is en of ik er goed in ben.”

Opstromen binnen het vmbo

Van onderbouw vmbo naar bovenbouw vmbo

Vanaf het derde leerjaar volgen leerlingen een vakkenpakket afgestemd op de leerweg en het gekozen profiel. Leerlingen kunnen tussentijds opstromen naar een hoger niveau of afstromen naar een lager niveau. Hiervoor gelden de regels die de school hier zelf voor heeft opgesteld.

 

Opstroom in bovenbouw van het vmbo

Op grond van de wet zijn er geen belemmeringen om in de bovenbouw op te stromen. Scholen die deze mogelijkheid aanbieden maken vaak een specifiek Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) voor deze (individuele) route.

Doorstromen na het vmbo

Doorstromen van vmbo naar het MBO

Jongeren hebben in Nederland een kwalificatieplicht. De wettelijke toelatingseisen voor het MBO zijn vastgesteld door de Rijksoverheid. Er zijn opleidingen waar aanvullende toelatingseisen voor gelden en nadere vooropleidingseisen (verplichte vakken) voor niet-verwante doorstroom. Wanneer een leerling voor keuze van een MBO opleiding staat ontvangt hij een brief van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap met daarin de informatie aangaande het studiekeuzeadvies waar de leerling recht op heeft bij inschrijving vóór 1 april. In de doorstroomatlas vmbo van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap wordt duidelijk aangegeven hoe de doorstroom vanuit het vmbo plaatsvindt.

Doorstromen van VMBO-t (mavo) naar havo

Havo-scholen hebben nu nog wettelijk de ruimte om eigen toelatingsbeleid te formuleren voor leerlingen met een vmbo-t-diploma. Op 17 juni 2020 is de AMvB rondom het doorstroomrecht vmbo-havo en havo-vwo gepubliceerd. Hiermee worden definitief de doorstroomvoorwaarden duidelijk in het kader van de wet ‘Wet gelijke kans op doorstroom naar havo en vwo’. Deze wet en de nu gepubliceerde AMvB bepalen dat vmbo’ers die zijn geslaagd voor hun eindexamen vmbo-gl of -tl met een extra vak, worden toegelaten tot de havo. Havisten kunnen voortaan zonder voorwaarden doorstromen naar het vwo. Na inwerkingtreding van de wet kunnen leerlingen die niet zijn toegelaten of zich niet hebben gemeld, terwijl ze wel aan de (nieuwe) doorstroomvoorwaarde voldoen, (opnieuw) scholen benaderen om hun doorstroomrecht te verzilveren.

 

Tussenjaar na het VMBO

Na het vmbo gaan veel leerlingen naar het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) om een beroep te leren. Leerlingen die in het laatste schooljaar zitten en naar mbo willen, moeten zich uiterlijk 1 april aanmelden bij de mbo-opleiding. Dat geeft ze recht op een studiekeuzeadvies en op toelating tot de opleiding van hun keuze (als ze aan de eisen voldoen). Een intake- of kennismakingsactiviteit is onderdeel van het aanmeldingsproces. Om de overstap naar het mbo makkelijker te maken experimenteren scholen in het vmbo tot 2022 met doorlopende leerlijnen. Hierbij vormen de programma’s van de bovenbouw van het vmbo en het mbo zo veel mogelijk een geheel. Zo kunnen studenten hun opleiding efficiënter doorlopen. Sommige studenten kunnen daardoor ook 1 jaar eerder een diploma halen: de startkwalificatie. Een startkwalificatie is een diploma mbo niveau 2 of hoger. Omdat een vmbo-leerling met een diploma nog geen startkwalificatie heeft, is een tussenjaar uitgesloten.