Expertisepunt LOB

LOB in het HBO

In het hbo volgen ongeveer 445.000 studenten een opleiding. Jaarlijks stromen ongeveer 38.000 havo/vwo-leerlingen en 21.000 mbo-studenten door naar het hbo. Deze overstap verloopt niet altijd probleemloos. Studenten die in het hbo instromen, hebben al een proces van leren (en begeleiding) achter de rug. Het is van belang dat de SLB aansluit op de kennis en ervaring die studenten al hebben. Een goede doorlopende SLB-leerlijn met zorg voor structuur en samenhang helpt de student bij keuzemomenten en heeft een positief effect op uitval.

Op deze pagina vind je informatie over wet- en regelgeving en vormgeving van LOB/SLB in het hbo.

 

Handreiking hbo

(volgt binnenkort)

Expertisepunt LOB

Praktijkvoorbeelden

Hoe geven hbo-scholen in Nederland vorm aan LOB? Bekijk de LOB-praktijkvoorbeelden!

 

HBO wet- en regelgeving

In de WHW, Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek van 8 oktober 1992, zijn houdende bepalingen met betrekking tot het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek beschreven.

De term LOB/SLB wordt door iedere hogeschool en iedere opleiding verschillend omschreven, de kern is het begeleiden van studenten, bijvoorbeeld procesgericht op het bewaken van de studievoortgang, het (leren) studeren en het zelfsturend vermogen van studenten, het bijdragen aan de ontwikkeling als professional e.d.

De Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO), heeft in het beoordelingskader accreditatiestelsel hoger onderwijs Nederland een aantal standaarden opgenomen waarop wordt getoetst, hieronder twee standaarden die gelinkt kunnen worden met LOB/SLB.

  • Leeromgeving Standaard 4
    De vormgeving van het programma zet aan tot studeren en biedt studenten de mogelijkheid om de beoogde leerresultaten te bereiken.
  • Begeleiding Standaard 8
    De studiebegeleiding en de informatievoorziening aan studenten bevorderen de studievoortgang en sluiten aan bij de behoefte van studenten.

In het document Investeren in Onderwijskwaliteit Kwaliteitsafspraken 2019-2024 wordt gesproken over onder andere een betere begeleiding van studenten (hierbij gaat het over intensieve begeleiding en ondersteuning door bijvoorbeeld professioneel opgeleide tutoren, studieadviseurs, student-psychologen, student-decanen en studieloopbaanbegeleiders) en Studiesucces (alle studenten die daarvoor de capaciteiten hebben moeten de kans krijgen om hun studie succesvol te starten en te voltooien). Iedere hogeschool maakt zijn eigen kwaliteitsafspraken. De kwaliteitsafspraken worden door de NVAO beoordeeld. Bij de kwaliteitsafspraken gaat het om de studievoorschotgelden die instellingen besteden aan de verbetering van de kwaliteit van het onderwijs.

Vanuit de overheid en verschillende onderwijs gelieerde organisaties wordt onderschreven dat het begeleiden van studenten richting het hbo en het begeleiden van studenten op het hbo belangrijk is voor studentsucces. Zowel SLB als LOB zijn mogelijke invullingen voor het begeleiden van studenten op het hbo.
 

LOB/SLB op de agenda

Het onderwerp loopbaan oriëntatie en -begeleiding wordt genoemd in de Strategische agenda hoger onderwijs en onderzoek, Houdbaar voor de toekomst (2 december 2019). Waarin wordt aangegeven dat “Studenten tijdens hun studie ook ruimte moeten hebben voor zelfontplooiing en brede ontwikkeling. Het uiteindelijke doel voor een student is het succesvol afronden van de studie en het behalen van een diploma”. Hierin wordt een koppeling gemaakt tussen LOB en SLB.
De Vereniging van de Hogescholen geeft aan dat goede voorlichting en  studieloopbaan-begeleiding ‘aan de voorkant’ van groot belang is. Uit 'Professionals voor morgen - Strategische agenda, Vereniging Hogescholen 2019-2023':

  • Zet in op een heldere studiekeuzecheck en schets een beter beroepsperspectief tijdens studiedagen en op scholen. Bijvoorbeeld door dat te relateren aan concrete maatschappelijke vraagstukken en de inzet van rolmodellen. 
  • Werk samen met werkgevers en regionale partners in de regio.
  • Neem als hbo je eigen verantwoordelijkheid en leg niet alleen de verantwoordelijkheid bij de student die een studiekeuze moet maken. Modificeer opleidingen zodanig dat de student wendbaar en weerbaar is voor de toekomst. En besteed in de opleidingen meer aandacht aan tech- en soft skills en ondernemerschap.

Toezicht op LOB

De NVAO bewaakt de kwaliteit van hogescholen en universiteiten. De NVAO geeft een keurmerk aan de opleidingen wanneer zij aan de eisen van basiskwaliteit voldoen (accreditatie). Dit keurmerk is 6 jaar geldig. De Inspectie van het Onderwijs (Onderwijsinspectie) houdt toezicht op het accreditatiestelsel. Het Comité van Ministers houdt toezicht op het functioneren van de NVAO. 

Jaarlijks wordt er een Nationale Studentenenquête gehouden, de onderdelen waarnaar wordt gekeken zijn via de volgende link in te zien https://www.studiekeuze123.nl/nse/dashboard

Doorstroomrechten hbo

Het hbo kent drie opleidingsgraden, dit zijn hbo-bachelor, master en associate degree. De 2-jarige associate degree wordt verzorgd door een hogeschool. Een bacheloropleiding volgt kan door een hogeschool of universiteit worden aangeboden. Een masteropleiding is vaak een vervolgstudie op een universitaire bachelor opleiding. Ook hogescholen bieden masteropleidingen aan, vaak zijn deze in deeltijd. De verschillende opleidingen hebben eigen toelatingseisen.  Voor het starten met een bachelor of een associate degree is het nodig om een diploma te hebben van 1 van de volgende opleidingen.

  • mbo-diploma niveau 4
  • havo-diploma
  • vwo-diploma
     

Extra informatie

In het hbo zijn er drie varianten voor aanmelding, deze worden hieronder kort toegelicht.
 

Opleidingen met een studiekeuzecheck 
De studiekeuzecheck is een laatste stap om te checken of deze opleiding echt bij de aanmelder past. De check is bijna altijd verplicht, maar het is geen selectie. Per opleiding wordt hier een andere invulling aan gegeven. Het is voor aanmelder een mogelijkheid om te kijken of de verwachtingen kloppen en alle vragen te stellen. Na het afronden van de studiekeuzecheck wordt er een studiekeuzeadvies gegeven. Klik hier voor meer informatie.

Opleidingen met aanvullende eisen 
Tijdens het onderzoek aanvullende eisen toetsen worden niet alleen de opleidingsspecifieke eisen. Er wordt ook gekeken naar de persoonlijk drijfveren. Voor de aankomend student is dit een contactmoment om de opleiding te leren kennen. Aanvullende eisen zijn bijvoorbeeld bepaalde vereiste vaardigheden die nodig zijn voor de uitoefening van het toekomstig vak.

Opleidingen selectie en plaatsing

Voor een aantal bacheloropleidingen is er een aparte procedure selectie & plaatsing. Ieder opleiding zal hier een eigen invulling aangeven. Afhankelijk van de uitslag van de selectie en het aantal beschikbare opleidingsplaatsen, krijgt de aanmelder wel of geen plaats aangeboden.

 

Andere mogelijkheden en uitzonderingen

  • Pabo; aankomende studenten vanuit de havo en mbo4 moeten kunnen aantonen voldoende kennis te hebben voor de vakken aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek (natuur & techniek is voor havo: natuurkunde òf biologie òf NLT). Dit kan door het maken van landelijke toelatingstoetsen òf door aan te tonen dat eindexamen op havo-niveau is gedaan in de vakken geschiedenis, aardrijkskunde, en natuurkunde of biologie of NLT. Vwo'ers hoeven geen toelatingstoetsen te doen
  • Met een diploma associate degree, is het vaak mogelijk om door te stromen naar het 3e jaar van een bachelor, dit kan wel per opleiding verschillen.
  • Wanneer iemand 21+ is en die persoon beschikt niet over het juiste diploma kan er een 21+ onderzoek worden afgenomen. Het 21+ onderzoek verschilt per opleiding.

Voor meer informatie over toelating in het hoger onderwijs, klik hier.

 

Bindend studieadvies

Een bindend studieadvies (BSA) is een beslissing van de universiteit of hogeschool over de voortgang van uw opleiding. Elke student krijgt een studieadvies aan het einde van het 1e studiejaar.

 

Doorstromen van hbo naar de universiteit

Voor toelating tot een universiteit is een propedeuse nodig van een hbo-opleiding. Niet alle universiteiten laten studenten toe met een hbo propedeuse diploma. Kijk hier voor meer informatie. 

Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

Over het belang van reflectie: “Ik heb een portfolio moeten maken bij het vak ‘Persoonlijk Leiderschap’. Zo ging ik echt nadenken over mezelf. In het begin vond ik het een onzinnige opdracht, omdat ik niet wist waar ik het voor deed. Maar uiteindelijk was ik er wel door geholpen. Het kan je helpen zoeken naar werk dat echt bij je past.”
Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

Over perspectief op de toekomst: “Ik vond het superspannend om een keuze te maken, want wat als je het verkeerde kiest? Het is belangrijk dat ze laten zien wat er allemaal kan in de toekomst: welke opleidingen er zijn en welke richtingen. Achteraf had ik daar meer hulp bij gewild.”
Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

Over reflectie-opdrachten: “Ik heb een portfolio moeten maken over mezelf. Dat was wel interessant. Maar er zat een minimumaantal woorden aan de opdracht verbonden. Dat vond ik zo stom! Waarom kan het niet gewoon kort en bondig.”
Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

Over reflectie op een activiteit: “Een gastles is wel goed. Maar ik wil erna wel een vraag kunnen stellen of nog even bespreken hoe die persoon daar is gekomen. Dan weet ik gelijk ook meer wat ik er zelf aan heb.”
Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

Uit rapport Youngworks: Jongerenperspectief op LOB

“Netwerken is echt belangrijk omdat je op die manier een baan vindt. We doener echt te weinig mee terwijl het juist in deze fase belangrijk is. Docenten zouden hun contacten meer met ons kunnen delen, want zij hebben zelf al een waardevol netwerk opgebouwd dat wij kunnen gebruiken.”

Meer weten?

In hoofdstuk 4 van Strategische agenda hoger onderwijs en onderzoek 'Houdbaar voor de toekomst' staat interessante informatie over het begeleiden en de overgang van havo/vwo en mbo naar het hoger en wetenschappelijk onderwijs. Het gaat hierbij vooral over de samenwerking met de toeleidende scholen en de studiekeuze van de studiekiezer. Hier wordt ook de koppeling gemaakt met Loopbaanoriëntatie en -begeleiding.

-  W – Wet op het WH hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek

 - Hoofdstuk 7 gaat specifiek over het onderwijs

 - HBO-Monitor 2019, De arbeidsmarktpositie van hbo-afgestudeerden

 - Notities overheid en vereniging hogescholen

 - Strategische agenda hoger onderwijs en onderzoek Houdbaar voor de toekomst

 - https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2019/12/02/bijlage-1-strategische-agenda-hoger-onderwijs-en-onderzoek-houdbaar-voor-de-toekomst